Κατατέθηκε Περιβαλλοντική Μελέτη έρευνας βωξίτη στην Γκιώνα

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΕΤΑΙΡΕΙΑ IMERYS ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΣΤΗ ΓΚΙΩΝΑ

04/10/2021

 

 

 Με αφορμή την κατάθεση από την εταιρεία IMERYS Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το έργο «ερευνητικών γεωτρήσεων βωξίτη και οδών πρόσβασης στην ευρύτερη περιοχή όρους Γκιώνα εντός του Δημόσιου Μεταλλείου HANSA και των Ο.Π. 255,256,257,292 και 318 των Δήμων Δελφών και Δωρίδας της Π.Ε. Φωκίδας», είχα στις 04/10/2021 συνάντηση με τον C. Poignon, Διευθυντή Λειτουργιών της Εταιρείας IMERYS και με στελέχη της εταιρείας. 

 
Θεωρώ, πως οφείλω να μεταφέρω τα σημεία της συζήτησης αυτής. 

 

Α. Τα ειδικά θέματα που συζητήθηκαν, με την παρουσίαση χάρτη από πλευράς της Εταιρείας, όπου αποτυπώνεται το αίτημα για πεδία έρευνας και ερευνητικές γεωτρήσεις, αφορούσαν:
 

1. Τις περιοχές ΠΥΡΓΟΣ και ΜΠΟΤΣΙΚΑ, πάνω από τη Συκιά. Βρίσκονται σε προστατευμένη περιοχή, πάνω από ορθοπλαγία και το Λαζόρεμμα, περιοχές με ιδιαίτερα γεωλογικά χαρακτηριστικά και υδατικά συστήματα.

Για την περιοχή έθεσα τον ακόλουθο προβληματισμό:
Σε ότι αφορά τα στοιχεία της μελέτης, για τα υδατικά συστήματα της περιοχής, δεν υπάρχει εκτενής αναφορά, καταγραφή πηγών, ρεμάτων απορροής και κύρια συσχέτισης υπόγειων υδατικών συστημάτων. Κυρίως επιπτώσεων επ αυτού, όχι μόνο από ερευνητικές γεωτρήσεις, αλλά κύρια, αν η εταιρεία πάρει άδεια, από εξορύξεις, με το «σύστημα ΥΔ EL04 Σύστημα υδροφοριών λεκάνης άνω Μόρνου EL0400220 Συσχέτιση με Επιφανειακά Υδατικά Συστήματα– Χερσαία οικοσυστήματα, ΥΥΣ διασχίζεται από τον ποταμό Μόρνο. Τα συσχετιζόμενα χερσαία οικοσυστήματα είναι: GR2450004 – SCI, ΕΖΔ (SAC) - παραλιακή ζώνη από Ναύπακτο έως Ιτέα»

Μας προκαλεί εντύπωση η απουσία θέσης της ΕΥΔΑΠ καθώς ο ποταμός Μόρνος μαζί με Εύηνο είναι τα βασικά υδατικά συστήματα για τον ταμιευτήρα Μόρνου και υδροδότηση Αττικής.


2. Θεωρούμε σημαντικές τις επιπτώσεις στον πληθυσμό των αγριόγιδων, στις περιοχές προστασίας ορνιθοπανίδας (SPA), ενώ στην αναφορά της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων υπάρχει εκτίμηση για μέτριες επιπτώσεις,

«αναμένεται να έχει μέτριες επιπτώσεις στο είδος, κυρίως λόγω όχλησης αλλά και λόγω συνδυασμού πιέσεων από άλλους παράγοντες όπως η διευκόλυνση της πρόσβασης στους λαθροθήρες στον πυρήνα της κατανομής του είδους στην Γκιώνα και η παρουσία κοπαδιών αιγοπροβάτων στην ανωδασική ζώνη τους θερινούς μήνες. Να σημειωθεί ότι η λαθροθηρία αποτελεί τη σημαντικότερη απειλή για το είδος στην Ελλάδα».



3. Για τις περιοχές προστασίας ορνιθοπανίδας (SPA).

Πεδία έρευνας, γεωτρήσεων, διάνοιξης οδών σε βρίσκεται σε περιοχές προστασίας οικοτόπων (SAC), τμήμα της περιοχής μελέτης εμπίπτει εντός της περιοχής του δικτύου Natura 2000 «Όρος Γκιώνα» (GR2450002) και στις περιοχές προστασίας ορνιθοπανίδας (SPA) τμήμα της περιοχής μελέτης εμπίπτει εντός της περιοχής του δικτύου Natura 2000 «Κορυφή Όρους Γκιώνα, Χαράδρα Ρεκάς, Λαζόρεμα και Βαθιά Λάκκα» (GR2450007).

Έθεσα τα ακόλουθα ζητήματα:

3.1. Είναι περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και υψηλής περιβαλλοντικής σπουδαιότητας, που ποτέ έως τώρα δεν είχαν παρεμβάσεις ή εμφανείς παρεμβάσεις στα 80-90 χρόνια της μεταλλευτικής δραστηριότητας στην περιοχή.

3.2. Η διάνοιξη οδών θα επηρεάσει τις περιοχές.

3.3. Είναι θέμα δικαιοσύνης, που οφείλουμε στις επόμενες γενιές, να ανακηρυχθεί σε εθνικό πάρκο κορυφογραμμή Γκιώνας, Πυραμίδα, Πλατυβούνα, Βαθιά Λάκα, Πύργος και Μπότσικας πάνω από την Συκιά, Λαζόρεμα, Ρεκκά, Λάκα του Καρβούνη

Από πλευράς της Εταιρείας IMERYS για τις περιοχές προστασίας ορνιθοπανίδας (SPA) «Κορυφή Όρους Γκιώνα, Χαράδρα Ρεκάς, Λαζόρεμα και Βαθιά Λάκκα» (GR2450007) υπήρξε η θέση ότι είναι πεδία έρευνας, όχι όμως ερευνητικών γεωτρήσεων. Ερευνητικές γεωτρήσεις θα γίνουν στην πίσω πλευρά του καταφύγιου του Πεζοπορικού Ομίλου Αθηνών στη Γκιώνα.

 

4. Για τις περιοχές της Δ.Ε Καλλιέων και την Καλοσκοπή.


Έθεσα τα ακόλουθα ζητήματα:

Υπόγεια ύδατα και πηγές υπάρχουν και σε Δ.Ε. Καλλιέων.

Αποτελεί χωροταξικό και περιβαλλοντικό οικοσύστημα για το ορεινό τόξο της Φωκίδας.

Από πλευράς της Εταιρείας IMERYS η επιχειρηματολογία ήταν, ότι απομακρύνονται τα πεδία έρευνας από τα χωρία της περιοχής και προτίθενται να κάνουν ερευνητικές γεωτρήσεις κατά μήκος των δρόμων που ήδη υπάρχουν.

Για κάθε περιοχή, για σημεία διάνοιξης οδών και γεωτρήσεων, η συζήτηση θα ήταν χρήσιμο να γίνει επί χάρτη.

 

Β. Γενικό πλαίσιο στρατηγικής και διλλημάτων για την περιοχή που συζητήθηκε :

Ο Μεταλλευτικός Κώδικας και το χωροταξικό της Στερεάς, του ΦΕΚ 299/14.12.2018 " Έγκριση Αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού", είναι σαφώς υπέρ των δραστηριοτήτων μεταλλείας.

Όμως, η Μεταλλεία μπορεί και αναπτύσσεται σε καθεστώς κοινωνικής συναίνεσης. Με διαφάνεια στις σχέσεις μεταξύ συστημάτων διοίκησης και αποφάσεων και με ορίζοντα στις ανάγκες των κοινωνιών και περιοχών για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα στο σήμερα και στο μέλλον.

Αναγνωρίζουμε το ότι ο Βωξίτης είναι σημαντικό προϊόν για την Εθνική Οικονομία και η εξόρυξη του είναι η αρχή μιας πλήρους καθετοποιημένης διαδικασίας παραγωγής στην Ελλάδα, με παραγωγή αλουμίνας, αλουμινίου, οικοδομικών και τελικών προϊόντων αλουμινίου.

Η ανάπτυξη και διαχείριση των αποθεμάτων βωξίτη, υλικού μη ανανεώσιμου, αποτελεί εδώ και δεκαετίες ευθύνη των εταιρειών. Αυτή η ευθύνη για ύπαρξη ή μη ικανών αποθεμάτων σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, δεν είναι δίκαιο να μεταφέρεται στις επιλογές της κοινωνίας για περιβάλλον χωρίς παρεμβάσεις. Υπάρχει στην περιοχή εμπειρία δεκαετιών. Η Κοινωνία ζητά μόνο κανόνες και δεδομένες περιοχές προστασίας.

Αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν θέσεις εργασίας στην ευρύτερη περιοχή. Κάθε θέση εργασίας την θεωρούμε σημαντική, δεν θέλουμε να χαθεί καμιά. Θέλουμε την ανάπτυξη της μεταλλείας να βάση αυστηρών κανόνων υγιεινής και ασφάλειας εργασίας, εργασιακής δικαιοσύνης και αυστηρών κανόνων περιβαλλοντικής προστασίας και υποχρεώσεων αποκατάστασης.

Εκτός πλαισίου συζήτησης με την IMERYS, κατά την 04/10/2021 , θα ήθελα να επισημάνω: 

Γ. Έχουμε την ανάγκη της συνολικής εικόνας και στρατηγικής.

Υπάρχει ανάγκη, για όλους μας, συνολικής στρατηγικής για την περιοχή. Σαφώς θα έχει πολιτικό προσανατολισμό και περιεχόμενο. Δεν έχουμε όμως ακόμη σαφή δεδομένα, όπως :

Τι συμβαίνει και τι θα συμβεί με τα ύδατα , υπόγεια και επιφανειακά, σε σχέση όχι μόνο με την μεταλλεία ή άλλες δραστηριότητες, αλλά ΚΑΙ με την κλιματική αλλαγή.


Τι θέλουμε για το Ορεινό Τόξο του Νομού. Ποιες περιοχές μπορούν να ανακηρυχθούν Εθνικά Πάρκα, ποιες περιοχές να μπουν σε ζώνες οικιστικής, χωροταξικής, περιβαλλοντικής προστασίας.

Πως η Μεταλλεία, επενδύοντας σε νέες τεχνολογίες και συστήματα ασφάλειας, μπορεί να μειώνει συστηματικά αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Τέλος, να κατανοήσουμε όλοι πως ο δημόσιος διάλογος βοηθά. Χωρίς να χρειάζεται να συμφωνήσουν όλοι με όλους.

Θα βοηθούσε λάθη, παραλείψεις, περιβαλλοντικές ενστάσεις επί και αυτής της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων να συζητηθεί με πρωτοβουλίες των Δήμων Δελφών και Δωρίδας, αν και ο καθένας ως Πολίτης ή Φορέας ,μπορεί να καταθέσει ενστάσεις επ αυτής.

Θα ήταν επίσης ωφέλιμο βήμα να συζητήσουμε εφ όλης της ύλης για το τι θέλουμε για το ορεινό τόξο του νομού.

http://mapsportal.ypen.gr/layers/geonode:katafygio_agrias_zois

https://ypen.gov.gr/perivallon/viopoikilotita/prostatevomenes-perioches/

http://wfdver.ypeka.gr/wp-content/uploads/2020/06/EL04_1REV_P07_Taxinomisi_YYS.pdf

(http://www.hellaspath.gr/index.php?p=2&m=1&mntid=17).

https://contentarchive.wwf.gr/images/pdfs/Porisma-GIONA.pdf

Οικοτουριστική ανάπτυξη. Μέλλον ή απειλή για τα Βαρδούσια;

Την ίδρυση όχι μόνο ενός αλλά δύο (!) περιβαλλοντικών κέντρων σαν ξεκίνημα για την ορθή διαχείρηση του μεγάλου οικοσυστήματος των Βαρδουσίων προτείνει η διδακτορική διατριβή του δασολόγου - περιβαλλοντολόγου Βλάχου Ανδρέα που εκπονήθηκε στο Τμήμα Βιολογίας/Τομέας Βιολογίας φυτών του Πανεπιστημίου Πατρών του 2006. Παρότι έχει παρέλθει καιρός από την σύνταξη του διατριβής, κρίνουμε ότι το παρακάτω απόσπασμά της παραμένει επίκαιρο και αξίζει να ληφθεί υπόψη από όσους θέλουν να ξεκινήσουν έναν σχεδιασμό για την οικοτουριστική ανάπτυξη της περιοχής μας. Ολόκληρο το κείμενο είναι ανεβασμένο στο Αρχείο Φωκίδας της ιστοσελίδας Ζω Φωκίδα. 

Στα πλαίσια των οικοτουριστικών δραστηριοτήτων περιλαμβάνουμε όλες τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την φύση και έχουν σαν στόχο την αναψυχή και την ευχαρίστηση. Σε αυτές περιλαμβάνονται η απλή επίσκεψη στα γύρω χωριά ή στα βουνά με τετρακίνητα οχήματα, η ορειβασία, η αναρρίχηση, η ορεινή ποδηλασία, ακόμη και το κυνήγι.  

Η μετακίνηση της καφέ αρκούδας στα ορεινά της Φωκίδας

Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν σταθερές ενδείξεις για παρουσία καφέ αρκούδας (Ursus arctos) στα ορεινά μέρη της Φωκίδας, οι οποίες επιβεβαιώνονται και από μαρτυρίες των κατοίκων των ορεινών χωριών. Το γεγονός αυτό έχει βάση μιας και τα βουνά της Φωκίδας αποτελούν προέκταση της οροσειράς της Πίνδου, μιας περιοχής όπου έχουμε τον μεγαλύτερο πληθυσμό αρκούδας από όλη την χώρα μας και γιατί η αρκούδα μπορεί να διανύσει μέχρι και 180 χιλιόμετρα για την αναζήτηση τροφής. 

 

Αρκετά μικρός πληθυσμός της έχει καταγραφεί στην Οίτη και σχετίζεται με τη χαμηλή διαθεσιμότητα τροφικών πηγών, αλλά και με 18 περιστατικά θανάτωσής της από τον άνθρωπο. Η παρουσία της στην Οίτη είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτελεί το νότιοανατολικότερο άκρο κατανομής του είδους στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. 

 

Η Φωκίδα αποτελεί σχετικά πρόσφατα εποικισμένη περιοχή εξάπλωσης του είδους μετά την περίοδο 1991-1995. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του 2012, ο πληθυσμός της καφέ αρκούδας στην Φωκίδα εκτιμάται ότι είναι αρκετά μικρός, αλλά μόνιμος με το είδος να αναπαράγεται κάθε περίπου 3-4 χρόνια. 

 

 

Είναι είδος δασόβιο, ζει σε μεγάλα και πυκνά δάση μακριά από ανθρώπινες δραστηριότητες. Επιλέγει τοποθεσίες με μαλακό και πλούσιο σε χούμο έδαφος όπου αναπτύσσονται οι διάφοροι ζωικοί μικροοργανισμοί οι οποίοι αποτελούν μεγάλο μέρος της τροφής της, αφού είναι παμφάγο. Τα δύο φύλα ζουν χωριστά εκτός από την περίοδο της αναπαραγωγής. Το θηλυκό σε αντίθεση με το αρσενικό ζει μαζί με τα μικρά του ηλικίας μέχρι δύο χρονών. Για την αναζήτηση τροφής κινείται τις βραδινές κυρίως ώρες και έχει μεγάλη περιοχή επικράτειας. Είναι είδος μονογαμικό και έχει ανεπτυγμένες τις αισθήσεις της ακοής και της οσφρήσεως, ενώ η όραση είναι περιορισμένη. Το χειμώνα πέφτει σε χειμέριο ύπνο. Δεν είναι επιζήμιο σαν ζώο, αλλά μπορεί να προκαλέσει ζημιές στη μελισσοκομία.

Πηγή: Η ΑΓΡΙΑ ΠΑΝΙΔΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΦΩΚΙΔΑΣ της Γεωργίας Αλεξοπούλου

Αναρτήθηκαν οι δασικοί χάρτες στη Φωκίδα

Από την Διεύθυνση Δασών Φωκίδας ανακοινώνεται ότι με την υπ΄ αριθμ. 11638/22-01-2021 (ΑΔΑ: ΩΛ56ΟΡ10-ΟΤΩ) ταυτάριθμη απόφαση, αναρτήθηκε στον ειδικό διαδικτυακό τόπο ανάρτησης δασικών χαρτών & υποβολής αντιρρήσεων της ιστοσελίδας της «ΕΚΧΑ Α.Ε.» [https://www.ktimanet.gr/CitizenWebApp/Entrance_Page.aspx] ο Δασικός Χάρτης του συνόλου της περιοχής Π.Ε. Φωκίδας σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 14 του Ν. 3889/2010 (ΦΕΚ 182 τ.Α΄) ως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε και με τις διατάξεις του άρθρου 153 του Ν. 4389/2016 9 ΦΕΚ 94 τ. Α΄) σε συνδυασμό με τις διατάξεις της παρ. 10 του άρθρου 48 Ν. 4685/2020 (ΦΕΚ 92 τ.Α΄).

Για τον Δασικό Χάρτη της Π.Ε. Φωκίδας μπορεί κάθε ενδιαφερόμενος να λαμβάνει γνώση στην ανωτέρω ιστοσελίδα της ΕΚΧΑ Α.Ε., μέσω της οποίας και μόνο μπορούν να υποβάλλουν αντιρρήσεις κατά του περιεχομένου του.

 

 

Η προθεσμία υποβολής των αντιρρήσεων είναι αποκλειστική, ξεκινά την 5η Φεβρουαρίου 2021 ημέρα Παρασκευή και λήγει την 20η Μαΐου 2021 ημέρα Πέμπτη. Για τους κατοικούντες ή διαμένοντες στην αλλοδαπή, η παραπάνω προθεσμία παρεκτείνεται κατά 20 ημέρες συνεπώς η καταληκτική της προθεσμίας υποβολής είναι 9η Ιουνίου 2021 ημέρα Τετάρτη.

Οι αντιρρήσεις αφορούν αποκλειστικά και μόνο στην αμφισβήτηση του χαρακτήρα ή της μορφής των εμφανιζόμενων στον Χάρτη εκτάσεων.

Αντιρρήσεις μπορούν να υποβάλουν φυσικά και νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, καθώς και το Ελληνικό Δημόσιο και οι οικείοι Ο.Τ.Α. πρώτου και δευτέρου βαθμού, εφόσον επικαλούνται για τη θεμελίωση τού έννομου συμφέροντός τους εμπράγματα ή ενοχικά δικαιώματα στις περιληφθείσες στον αναρτηθέντα δασικό χάρτη δασικές, χορτολιβαδικές και βραχώδεις ή πετρώδεις εκτάσεις.Αντιρρήσεις ειδικά κατά της παράλειψης να περιληφθεί στο δασικό χάρτη ορισμένη δασικού χαρακτήρα ή χορτολιβαδική ή βραχώδης ή πετρώδης έκταση, μπορεί να υποβάλει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο και, ιδίως, οι Ο.Τ.Α. πρώτου και δεύτερου βαθμού στα διοικητικά όρια των οποίων υπάγεται η έκταση, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλα νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στους σκοπούς των οποίων περιλαμβάνεται η προστασία τού φυσικού περιβάλλοντος.

Η υποβολή των αντιρρήσεων είναι δυνατή μόνον ηλεκτρονικά, στον ειδικό δικτυακό τόπο ανάρτησης δασικών χαρτών και υποβολής αντιρρήσεων, στην ιστοσελίδα του Ν.Π.Δ.Δ. “Ελληνικό Κτηματολόγιο”.

Για την υποβολή των αντιρρήσεων καταβάλλεται υποχρεωτικά ειδικό τέλος (πλην των περιπτώσεων των «ατελώς» ως αναφέρονται στην απόφαση), ανάλογα με το εμβαδόν της έκτασης που αφορά η αντίρρηση.

Γενικές πληροφορίες για το περιεχόμενο των αναρτημένων δασικών χαρτών και του τρόπου υποβολής των αντιρρήσεων παρέχονται στα Σημεία Υποστήριξης της Ανάρτησης που βρίσκονται α) στην έδρα του Δασαρχείου Άμφισσας, Επισκόπου Φιλοθέου 3, Τ.Κ. 331 00, τηλ. 2265028264 (αρμόδιος Αθανασία Κυριαζή) και β) στο Δασαρχείο Λιδωρικίου, Τ.Κ. 330 53, τηλ. 2266022115 (αρμόδιος Παναγιώτης Μανιτάρας) τις εργάσιμες ημέρες, από ώρα 7.00 έως 15.00., κατόπιν ραντεβού σύμφωνα με τα ισχύοντα περιοριστικά μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου υποβολής αντιρρήσεων. 

Πηγή:https://dasarxeio.com/2021/01/24/92464/

Ο αιωνόβιος πλάτανος Μαυρολιθαρίου: ένα διατηρητέο μνημείο της φύσης

Στέκεται περήφανος και αγέρωχος. Άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορική και πολιτισμική ταυτότητα του τόπου, ο γερο-Πλάτανος κοιτάζει ψηλά και γράφει τη δική του ιστορία στο πέρασμα των αιώνων. Οπλαρχηγοί της επανάστασης του '21 στάθηκαν για λίγο κάτω από τη σκιά του. Ανδρούτσος, Πανουργιάς, Γκούρας, Δυοβουνιώτης, Γιώργης Καραϊσκάκης, Στρατηγός Μακρυγιάννης, αλλά και οι Βασιλείς Όθωνας και Αμαλία καθώς και ο Πρωθυπουργός Στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας.

Έναν αιώνα μετά, στις 20 Νοέμβρη 1942 συναντήθηκαν εκεί ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ Άρης Βελουχιώτης και ο στρατηγός του ΕΔΕΣ Ναπολέων Ζέρβας, που ηγήθηκαν της επιχείρησης Harling. Δύο ξεχωριστές και ηγετικές προσωπικότητες που σχεδίασαν και έφεραν σε πέρας την ανατίναξη της Γέφυρας του Γοργοποτάμου, την κορυφαία πράξη της Ενωμένης Εθνικής Αντίστασης των Ελλήνων κατά των κατακτητών.

 

Περιγραφή

Ο Πλάτανος του Μαυρολιθαρίου ανήκει στην οικογένεια των Πλατανοειδών, στο γένος Platanus orientalis ή αλλιώς Ανατολικός Πλάτανος. Πιθανολογείται ότι η ηλικία του ξεπερνά τα 400 χρόνια, ενώ το ύψος του αγγίζει τα 24,5 μ. Η περίμετρος του κορμού του είναι 8,40 μ. με συνολική διάμετρο (μετά της κόμης και τα απλωμένα κλαδιά) τα 20,80 μ. και μεγαλύτερο βραχίονα τα 4,10 μ. [σχήμα ελλειψοειδούς διαμέτρου 2,30 μ. (Β/Ν) και 3,20 μ. (Α/Δ)]. Καλύπτει 200 m2. Αποτελεί ένα ολόκληρο οικοσύστημα -συμβιώνοντας και συγκατοικώντας- με άλλους ζωικούς και φυτικούς οργανισμούς.

 

Ένα όνειρο ετών που έγινε πραγματικότητα

Τα τελευταία χρόνια ο αιωνόβιος πλάτανος του χωριού, ελκύει πολλούς επισκέπτες από τον Δήμο Δελφών και την ευρύτερη περιοχή. Με πρωτοβουλία του συμπατριώτη Μαυρολιθαρίτη δημοσιογράφου - φιλολόγου Γιώργου Καραχάλιου και ύστερα από πολύχρονες ενέργειές του, ο πλάτανος ανακηρύχθηκε επίσημα -τον Φεβρουάριο του 2014- σε "Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης".  [ΦΕΚ: ΑΑΠ 35 /4-2-2014].

Πηγή: http://www.mavrolitharifokidos.gr

 

Μία ενδιαφέρουσα θεωρία για την προέλευση της ονομασίας Λιδωρίκι

Επί της ευκαιρία της ανάγνωσης του άρθρου Προέλευση και αναγραφή της ονομασίας "Λιδωρίκι", του κυρίου Γεώργιου Ριόλα στο μπλογκ σας Ορεινή Δωρίδα, θα μου επιτρέψετε την διατύπωση μιας θεωρίας σχετικά με την ονομασία Λιδωρίκι.

Πιθανόν αυτή να προέρχεται από τη "Λοιδωριά," που είναι η λαϊκή ονομασία στη Λευκάδα αλλά και αλλού (Λακωνία, Λειβαδιά) ενός θάμνου που μοιάζει με το πουρνάρι, ίσως πρόκειται για την αριά (Querqus ilex)*. 

Όπως είπα η λαϊκή ονομασία "Λοιδωριά" υπάρχει και στην ντοπιολαλιά της Λευκάδας, ίσως σε αμνημόνευτα χρόνια, Λευκαδίτες να μετοίκησαν στην περιοχή, δημιουργώντας τον οικισμό Λευκαδίτι και εν συνεχεία να ονοματοδότησαν και το Λιδωρίκι από την ύπαρξη εκεί μιας μεγάλης "Λοιδωριάς", οπότε Λοιδωριά-Λιδωρίκι κατά το φιλίκι. 

Μπορεί βέβαια να μην έχει να κάνει με Λευκαδίτες, καθότι η λαϊκή αυτή ονομασία υπάρχει καθώς φαίνεται και σε περιοχές της Ρούμελης, αλλά παρόλα αυτά θεωρώ ότι έχει να κάνει με το θάμνο "Λοιδωριά", οπότε πρόκειται μάλλον για φυτονυμικό.

 Ευχαριστώ πολύ
Δεσποινιάδης Α. Νίκος 

Συγγραφέας οδηγών χλωρίδας

 

* Στο βιβλίο του κυρίου Σεραφείμ Κ. Τσιτσά, τ 'Αγριόδεντρα του βουνού και του λόγγου, η "Λοιδωριά" αναφέρεται ως μια από τις λαϊκές ονομασίες της Χρυσοξυλιάς, Cotinus Coggygria. 

 

 

Λιδωρίκι [φωτο: https://mapio.net/pic/p-18863571/]

 

 

ΠΗΓΕΣ

λοιδοριά (η) - είδος θάμνου αειθαλούς που μοιάζει με το πουρνάρι. Τα φύλλα του αποπνέουν βαριά και άσκημη οσμή. Κατά τη λαϊκή παράδοση από το ξύλο της λοιδοριάς, που είναι γνωστή περισσότερο ως αλιντουργιά, έφτιαξαν το σταυρό που σταύρωσαν τον Χριστό. Δεν καίγεται εύκολα και έχει πολύ έντονη μυρωδιά κατά την καύση < ; || «Στα χωριά μας εξόν από ελιές, είχαμε πλατάνια, κυπαρίσσια, καρυδιές, μουριές, συκιές, μυγδαλιές, κλήματα, λοιδοριές, χαρουπιές, λούπινα κ.α.» (Ασπασία Κατσούλη-Συμεώνογλου "ΒΑΤΙΚΑ Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ") 

Πηγή: ΒΑΤΙΚΙΩΤΙΚΑ ΛΟΓΙΑ

Ο μύθος της Λοιδοριάς
Η λοιδοριά ή αλοιδοριά είνε η «Δρυς η αειθαλής» ή βαλανιδιά. Το είδος αυτό του δέντρου δεν το αγαπάει ο λαός. Γιατί πιστεύει πως όταν ο κόσμος και η φύσις έμαθαν την καταδίκη του Χριστού, συνήλθαν σε νυκτερινή σύσκεψι όλα τα δέντρα και αποφασίσανε να μη δώσουν ξύλο, για να γίνη ο σταυρός, απάνω στον οποίον θα τον σταύρωναν οι Εβραίοι. Με την απόφασι όμως, όλων αυτών των δέντρων και φυτών, ένα μοναχά δεν συμφώνησε η Λοιδοριά, η οποία εδήλωσε ότι δεν θα αρνηθή να δώση ξύλα στους Εβραίους. Αμέσως τότε όλα τα άλλα δέντρα και φυτά την διώξανε με φωνές από τη συνεδρίασί τους. Όταν ήρθε η ώρα και πήγαν οι Εβραίοι τεχνίτες για να φτιάσουν το σταυρό, είδαν μ’ έκπληξί τους, ότι κανένα από τα ξύλα τα γνωστά δεν αντείχε στα πελέκια τους. Μόλις τα χτυπούσαν με το τσεκούρι τους, αυτά γινόντουσαν τρίμματα και έτσι δεν μπορούσαν να φτιάσουν το σταυρό. Αφού απελπίστηκαν λοιπόν, πήραν να φτιάσουν σταυρό από ξύλο λοιδοριάς. Και της λοιδοριάς το ξύλο βάσταξε και έτσι φτιάστηκε ο σταυρός. Από την ημέρα αυτή όμως ο Θεός καταράστηκε τη λοιδοριά. Γι’ αυτό ο κορμός της είνε πάντα γδαρμένος, τα κλαδιά της στριμμένα και τα φύλλα της ζαρωμένα. Μολαταύτα ο Χριστός λυπήθηκε αργότερα τη λοιδοριά. Και της έδωσε την ευλογία του να μην τινάζη ποτέ τα φύλλα της κ’ έτσι νάχη πράσινη φορεσιά το χειμώνα, για να μην κρυώνη.  

Πηγή:Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας

 

λοιδοριά (η) και λοιδωριά

είδος θάμνου αειθαλούς που μοιάζει με το πουρνάρι. Τα φύλλα του αποπνέουν βαριά και άσκημη οσμή.
Κατά τη λαϊκή παράδοση από το ξύλο της λοιδοριάς, που είναι γνωστή περισσότερο ως αλιντουργιά, έφκιασαν το σταυρό που σταύρωσαν τον Ι. Χριστό. Γι΄ αυτό και α) δεν το δοκιμάζουν τα ζώα και β) δεν πιάνει εύκολα φωτιά. Κι όταν καίγεται βρωμάει ο τόπος.
Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος – Πανταζής Κοντομίχης

Λοιδωριά = (ἡ) ἀλοιντρουγιά, εἶδος σπάνιου ἀειθαλοῦς φυτοῦ, στό μέγεθος τοῦ πουρναριοῦ, μέ καταπράσινα φύλλα καί δυσάρεστη μυρωδιά, θεωρεῖται ὑπό τοῦ λαοῦ ὡς καταραμένου δέντρου, διότι ἀπ᾿ τό ξύλο αὐτοῦ ἔκαναν τόν σταυρό τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, γι᾿ αὐτό καί δέν τό δοκιμάζουν τά ζῶα, δέν καίγεται εὔκολα καί κατά τήν καύσι του ἀναδίνει δυσάρεστη μυρουδιά.
Το Γλωσσάρι της Λευκάδας – Ηλίας Γαζής

Πηγή: Λεξικό του Λευκαδίτικου Γλωσσικού Ιδιώματος

Τα πλατάνια της Φωκίδας εκπέμπουν SOS!

Νικολέτα Τομαρά – Κοσμάς Ιωάννου*
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Εν Δελφοίς και στο fokidanews.gr)

Μετά το πρώτο μεμονωμένο κρούσμα της ασθένειας στο Τοίχιο Ευπαλίου, που αντιμετωπίστηκε, έχουμε εκτεταμένη προσβολή πλατάνων σε Γραβιά, Καστέλλια, Βάργιανη.

Η θανατηφόρα για τα πλατάνια ασθένεια, του μεταχρωματικού έλκους, που μεταδίδεται από τον μύκητα Ceratocystis platani, εντοπίστηκε με φυτουγειονομικούς ελέγχους και δειγματοληψίες, που έγιναν από το Δασαρχείο Άμφισσας, αρχικά στη θέση Ρεσινίκος Γραβιάς.

Στη συνέχεια και ύστερα από δειγματοληψίες και εργαστηριακή εξέταση ύποπτων δειγμάτων, βρέθηκαν προσβολές απο το μύκητα και σε άλλες περιοχές της Γραβιάς, στα Καστέλλια και Βάργιανη.

Το Δασαρχείο Άμφισσας για την αντιμετώπιση του φαινομένου με στόχο τον περιορισμό και τελικά την εξάλειψή του, λαμβάνει τα απαραίτητα κατασταλτικά και προληπτικά μέτρα, επείγοντος χαρακτήρα, με την συνεργασία των ειδικών εργαστηρίων και φυτοπαθολόγων του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων.

Έτσι μετά από τον εντοπισμό (τέλος του 2018) των πρώτων προσβεβλημένων (σε 14 σημεία), απο την ασθένεια πλατάνων:

1. Δημιουργήθηκαν γύρω απο τις προσβολές, με τεχνητές ξηράνσεις , ζώνες αποκλεισμού του μύκητα για αποφυγή εξάπλωσής του, σε γειτονικά δέντρα, ενώ στα σημεία τοποθετήθηκαν ταμπέλες ενημέρωσης και προειδοποίησης του κοινού.
2. Περιμετρικά των προσβολών σε μεγαλύτερο βάθος, διενεργήθηκαν μακροσκοπικοί έλεγχοι, αλλά και εργαστηριακές εξετάσεις δειγμάτων, για την ιχνηλάτηση της προσβολής και ακριβέστερη οριοθέτηση της εξάπλωσής της.
3. Ολόκληρη η περιοχή του Δασαρχείου αλλά κυρίως τα επίφοβα σημεία, δρόμοι, πλατείες, Δίκτυα Δ.Ε.Η., επεμβάσεις για έργα, διευθετήσεις χειμάρρων, υλοτομίες σε αγροκτήματα, κ.λ.π. εξετάστηκαν μακροσκοπικά για εντοπισμό τυχόν ύπαρξη της ασθένειας.
4. Με απόφαση της Δ/νσης Δασών Φωκίδας, χαρτογραφήθηκαν και καθορίστηκαν σε 14 σημεία οι πρώτες προσβολές, και αντίστοιχα περιμετρικές ζώνες, ως απολύτου προστασίας και ελέγχου για λήψη έκτακτων μέτρων με επείγοντα χαρακτήρα.
5. Εκδόθηκε νέα δασική ρυθμιστική απαγορευτική διάταξη υλοτομίας πλατάνου που ρυθμίζει, με βάση τα νέα πλέον δεδομένα, όλες τις επεμβάσεις σε πλατάνια που επείγονται να γίνουν, για λόγους προστασίας και ασφάλειας των πολιτών, διενέργειες καθαρισμού εναέριων δικτύων Δ.Ε.Η., καλλιέργειες αγρών, διανοίξεις δρόμων κλπ.
6. Έγινε και συνεχίζεται ευρεία ενημέρωση φορέων και πολιτών για την ασθένεια, τον τρόπο πρόληψης και καταστολής και εξάπλωσης του μύκητα, με δημοσιεύσεις στα τοπικά ΜΜΕ, διανομή φυλλαδίων, ενώ στο Πνευματικό κέντρο Γραβιάς, διοργανώθηκε από το Δασαρχείο Άμφισσας, σε συνεργασία με το Ε.Θ.Ι.Α.Γ.Ε. και το Δήμο Δελφών ημερίδα με θέμα το μεταχρωματικό έλκος του πλατάνου. 

Βασικός ομιλητής ήταν ο Dr. Δασολόγος – Φυτοπαθολόγος κος Παναγιώτης Τσόπελας του Ινστιτούτου Μεσογειακών Οικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ. H ενημέρωση περιελάμβανε ανάλυση του κινδύνου για τα πλατάνια, περιγραφή των συμπτωμάτων, των τρόπων μετάδοσης, καθώς και μέτρα πρόληψης της ασθένειας.

Έγινε προβολή διαφανειών, αναφορά σε παρόμοιες προσβολές ανά την Ελλάδα και επαφή με φορείς, υπηρεσίες, τοπικούς παράγοντες, συλλόγους, εργολάβους, υλοτόμους, επιχειρήσεις μεταποίησης και εμπορίας ξύλου, αγρότες, απλούς πολίτες και Μ.Μ.Ε. της περιοχής.

Ρετσίνικος Γραβιάς, Ιούλιος 2018

 

Σε γενικές γραμμές το Δασαρχείο Άμφισσας αλλά και το αντίστοιχο του Λιδωρικίου, παρόλες τις μεγάλες ελλείψεις προσωπικού που υπάρχουν, καταβάλουν όλες τις φιλότιμες εκείνες προσπάθειες που απαιτούνται για τον περιορισμό και την εξάλειψη της ασθένειας του μεταχρωματικού έλκους του πλατάνου.

Τι είναι ο μύκητας Ceratocystis platani (Walter) Engelbr. & T.C. Harr., που προκαλεί την ασθένεια του μεταχρωματικού έλκους του πλατάνου

Η εισβολή της ασθένειας στην Ελλάδα, αποτελεί μια τεράστια απειλή για τα φυσικά οικοσυστήματα πλατάνου, αλλά και για δένδρα που φύονται σε κατοικημένες περιοχές. Ο μύκητας C. platani είναι ένα εισβάλλον αλλόχθονο είδος στην Ευρώπη και θεωρείται ως ιθαγενές είδος της Βορείου Αμερικής. Στην Ευρώπη εισήχθη κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου με ξύλο πλατάνου που είχε χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή κιβωτίων για τη μεταφορά πολεμικού εξοπλισμού. Στην Ιταλία και στη Γαλλία, όπου αρχικά εισήχθη το παθογόνο, η ασθένεια έχει πάρει μεγάλη έκταση νεκρώνοντας χιλιάδες δένδρα πλατάνου, κυρίως P. x acerifolia αλλά και P. orientalis στη Νότια Ιταλία. Στην Ευρώπη, η ασθένεια έχει επίσης διαπιστωθεί στην Ισπανία, στην Αλβανία, στην Ελβετία και στην Ευρωπαϊκή Τουρκία.

Το παθογόνο εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το φθινόπωρο του 2003, από το Εργαστήριο Δασικής Παθολογίας του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, στην ΠΕ Μεσσηνίας και μέσα σε μια δεκαετία επεκτάθηκε σχεδόν σε ολόκληρη την Πελοπόννησο. Το 2010 ο μύκητας C. platani καταγράφηκε στην Ήπειρο και το 2011 στη Θεσσαλία, ενώ το 2017 εντοπίστηκε στη Στερεά Ελλάδα, στις ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, Ευβοίας, Ευρυτανίας και Φωκίδας. Μέχρι σήμερα η ασθένεια επεκτάθηκε και σε περισσότερες περιοχές της Ηπείρου, και Στερεάς Ελλάδας, αλλά και στην Θεσσαλία και Δυτική Μακεδονία, ενώ πιθανόν να υπάρχει και σε άλλες περιοχές της χώρας και να μην έχει ακόμα καταγραφεί. 

Ρετσίνικος Γραβιάς, Οκτώβριος 2018

Ο μύκητας C. platani προσβάλει μόνο είδη πλατάνου (Platanus) και δεν προκαλεί ασθένεια σε κανένα άλλο είδος φυτού. Η ασθένεια του μεταχρωματικού έλκους του πλατάνου είναι θανατηφόρος. Εάν ένα δένδρο πλατάνου προσβληθεί από το παθογόνο είναι καταδικασμένο να νεκρωθεί και δεν υπάρχει μέθοδος «ίασης».

Στην Πελοπόννησο και στην Ήπειρο η ασθένεια έχει δημιουργήσει εκτεταμένες καταστροφές, νεκρώνοντας χιλιάδες δένδρων πλατάνου κατά μήκος ποταμών και χειμάρρων. Οι νεκρώσεις δένδρων πλατάνου σε ορισμένα ποτάμια καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση, με καταστροφή της παρόχθιας βλάστησης σε μήκος αρκετών χιλιομέτρων και το παθογόνο συνεχώς επεκτείνεται σε νέες περιοχές. Ο ανατολικός πλάτανος είναι ένας πολύ ευπαθής ξενιστής στο μύκητα C. platani και στην Ελλάδα είναι η πρώτη φορά παγκοσμίως που η ασθένεια έχει λάβει τόσο μεγάλη έκταση σε φυσικά οικοσυστήματα πλατάνου.

Η ασθένεια στην Ελλάδα έχει επίσης επεκταθεί και σε κατοικημένες περιοχές, έχοντας καταστρέψει πολλά δένδρα που κοσμούσαν πλατείες, πάρκα, χώρους αναψυχής και δρόμους. Αρκετά από αυτά ήταν υπεραιωνόβια με τεράστιες διαστάσεις. Στην Πλατανιώτισσα Αχαΐας (Δήμος Καλαβρύτων) έχει προσβληθεί από την ασθένεια ένα ιστορικό πλατάνι, ηλικίας χιλίων ετών σύμφωνα με την παράδοση, το οποίο έχει ανακηρυχτεί Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης και στο κοίλωμα του κορμού του λειτουργεί το Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας, με χωρητικότητα περίπου 20 ατόμων.

Διάδοση του παθογόνου

Στα προσβεβλημένα φυτά ο μύκητας C. platani παράγει αγενή και εγγενή σπόρια, με τα οποία διαδίδεται σε υγιή φυτά. Σπόρια του μύκητα παράγονται στην περιοχή του έλκους, σε σχισμές κάτω από το φλοιό καθώς και σε επιφάνειες που προκύπτουν από κοπή ή θραύση των κλάδων και του κορμού. Επίσης, σπόρια σχηματίζονται μέσα στα αγγεία του προσβεβλημένου ξύλου και το πριονίδι που προκύπτει από την υλοτομία και τον τεμαχισμό ασθενών δένδρων συμβάλλει στη διάδοση του μύκητα. Η κύρια θέση εισόδου του παθογόνου στους ιστούς του ξενιστή είναι από πληγές στο φλοιό των κλάδων, του κορμού ή των ριζών, αποικίζοντας στη συνέχεια τους ξυλώδεις ιστούς στο σύνολο του δένδρου. Το προσβεβλημένο σομφό ξύλο εμφανίζει χαρακτηριστικό μεταχρωματισμό χρώματος σκούρου καστανού έως κυανόμαυρου. Από τις ρίζες των προσβεβλημένων δένδρων ο μύκητας επεκτείνεται στις ρίζες των γειτονικών υγιών δένδρων μέσω αναστομώσεων (συνενώσεων) των ριζών.

Το παθογόνο διαδίδεται κυρίως με τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Πολύ συχνά μεταδίδεται σε υγιή φυτά με τα εργαλεία κλαδεύσεως και υλοτομίας. Επίσης, τα μηχανήματα εκσκαφής, που χρησιμοποιούνται σε ποτάμια ή δρόμους με προσβεβλημένα δένδρα, μπορεί να μεταφέρουν μολυσμένο χώμα ή τεμάχια προσβεβλημένου ξύλου και να δημιουργήσουν νέες εστίες προσβολής.

Αντιμετώπιση της ασθένειας

Ο μύκητας C. platani ανήκει στους οργανισμούς καραντίνας και σύμφωνα με την ελληνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα άμεσης καταστροφής των προσβεβλημένων δένδρων, για την αποτροπή διάδοσης της ασθένειας σε άλλες περιοχές. Από το 2009, στην Ελλάδα διενεργούνται συστηματικοί έλεγχοι (Επισκοπήσεις) για τη διαπίστωση του παθογόνου. Η έγκαιρη διάγνωση της ασθένειας είναι ο βασικότερος παράγοντας στην αντιμετώπιση της ασθένειας, όταν ακολουθείται από την άμεση επέμβαση για την εκρίζωση παθογόνου.

Σε αρκετές περιοχές η ασθένεια έχει λάβει επιδημικές διαστάσεις, με χιλιάδες νεκρά δένδρα και η αντιμετώπισή της είναι σχεδόν αδύνατη. Ωστόσο, όταν γίνει έγκαιρη διάγνωση, σε μικρές εστίες προσβολής, είναι δυνατή η λήψη μέτρων για την εκρίζωση ή τον περιορισμό της εξάπλωσης του παθογόνου.

Η αντιμετώπιση της ασθένειας ήταν δυνατή σε περιοχές της Πελοποννήσου της Ηπείρου και της Θεσσαλίας, με την εφαρμογή ζιζανιοκτόνου. Το ζιζανιοκτόνο εφαρμόζεται στα υγιή δένδρα που γειτνιάζουν με τα προσβεβλημένα αλλά και στα προσβεβλημένα που δεν έχουν νεκρωθεί από το παθογόνο. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η ταχεία νέκρωση των δένδρων αυτών κα η αποφυγή διάδοσης του μύκητα μέσω των αναστομώσεων των ριζών, επειδή το παθογόνο δε διαδίδεται στις νεκρές από το ζιζανιοκτόνο ρίζες.

Επειδή ο κύριος τρόπος με τον οποίο διαδίδεται ο μύκητας C. platani είναι οι ανθρώπινες δραστηριότητες, είναι δυνατόν να περιοριστεί η διασπορά του με τη λήψη προληπτικών φυτοπροστατευτικών μέτρων. Ο καλός καθαρισμός και η απολύμανση εργαλείων κοπής και κλάδευσης δένδρων καθώς και των μηχανημάτων εκσκαφής, που χρησιμοποιούνται σε περιοχές που φύονται πλατάνια, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αποτροπή επέκταση της ασθένειας σε νέες περιοχές. Όλα τα προσβεβλημένα δένδρα πρέπει κατά κανόνα να υλοτομούνται και το ξύλο καθώς και τα υπολείμματα υλοτομίας πρέπει να καταστρέφονται με φωτιά. Η χρησιμοποίηση του ξύλου από προσβεβλημένα δένδρα για καυσόξυλα ή άλλες χρήσεις εγκυμονεί κινδύνους διάδοσης της ασθένειας και απαγορεύεται από τη νομοθεσία.

Ρετσίνικος Γραβιάς, Σεπτέμβριος 2020

 Το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων είναι το μοναδικό ερευνητικό ίδρυμα στην Ελλάδα που έχει ασχοληθεί με την ασθένεια του μεταχρωματικού έλκους του πλατάνου. Το Εργαστήριο Δασικής Παθολογίας είναι το επίσημο εργαστήριο, όπου πραγματοποιούνται οι εργαστηριακοί έλεγχοι για τη διαπίστωση του παθογόνου μύκητα, ενώ παράλληλα εκπονεί ένα Ερευνητικό Έργο που αφορά στην αντιμετώπιση της ασθένειας και χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο του ΥΠΕΝ, διά της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης, Προστασίας Δασών και Αγροπεριβάλλοντος. 

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα: http://www.fria.gr/platanos

Η εξέλιξη της ασθένειας εως σήμερα στην περιοχή του Δασαρχείου Αμφισσας 

Η ασθένεια πανελλαδικά καλπάζει, με όλο περισσότερες προσβολές σε νέες περιοχές, και χιλιάδες πλάτανοι, όχι μόνο είναι καταδικασμένοι να πεθάνουν, αλλά να διασπείρουν ολοένα και περισσότερο, την θανατηφόρα για τα πλατάνια ασθένεια του μεταχρωματικού έλκους. Ήδη στην Πελοπόννησο χιλιόμετρα σε ποτάμια και ρέματα, γέμισαν με αμέτρητα ξερά πλατάνια. Το ίδιο στην Ήπειρο κατά μήκος της Εγνατίας οδού, στα Γιάννινα στην Άρτα κ.λ.π. και ακόμα στην Αλβανία . Μεγάλη έκταση προσβολών, παρατηρείται στα πλατανοδάση της Θεσσαλίας, και στα Τρίκαλα την Καρδίτσα το Περτούλι, στην Εύβοια την Φθιώτιδα, με την κατάσταση είναι πλέον ανεξέλεγκτη. Τέλος γίνονται συνεχώς νέοι εντοπισμοί της ασθένειας σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, μετά από επισκοπήσεις και εργαστηριακές εξετάσεις των Δασικών υπηρεσιών και του Ε.Θ.Ι.Α.Γ.Ε.  

Μοναδική εξαίρεση αποτελούν (άγνωστο για πόσο ακόμα), τα πλατανοδάση οι συστάδες και τα μεμονωμένα πλατάνια στην περιοχή του Δασαρχείου Άμφισσας. 

Η άμεση αντίδραση της υπηρεσίας μας, μετά την έγκαιρη πρώτη διαπίστωση της ύπαρξης της ασθένειας το 2018 στην περιοχή μας, η ανταπόκριση των αρμόδιων εργαστηρίων του υπουργείου Αγροτικής ανάπτυξης, των εντεταλμένων δασικών υπαλλήλων και η επείγουσα λήψη όλων των προβλεπόμενων μέτρων, είχαν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της παραπέρα εξάπλωσης και σύμφωνα με τα νεώτερα στοιχεία και την εξάλειψη .  

 Έτσι οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν, η σχολαστικότητα που επιδείχθηκε από τους φορείς που είχαν σχέση με τις επεμβάσεις στα πλατάνια, Δήμοι, Περιφέρεια, Εργολάβοι, αλλά και οι απλοί πολίτες, έφεραν αποτέλεσμα, με προσπάθεια που πρέπει πάση θυσία να συνεχιστεί, για να αποφύγουμε τα χειρότερα.

Το ιστορικό της προσβολής:

 Έτος 2018: Δεκάδες πλατάνια διαπιστώθηκαν εργαστηριακά, να έχουν προσβληθεί από τη θανατηφόρα για τα πλατάνια ασθένεια, του μεταχρωματικού έλκους, που μεταδίδεται από τον μύκητα Ceratocystis platani, σε 14 σημεία (κυρίως της Δ. Ε. Γραβιάς). 

Έτος 2019: Μετά τα μέτρα καταστολής, τους συνεχείς μακροσκοπικούς και εργαστηριακούς ελέγχους καθώς και τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν, οι προσβολές το έτος 2019, περιορίστηκαν σε μόλις 6 άτομα πλατάνου, που βρέθηκαν σε επαφή με τις παραπάνω 14 περιοχές μόνον, και αντιμετωπίστηκαν με τους κατάλληλους φυτουγειονομικούς χειρισμούς. 

 Έτος 2020: Το 2020 και μέχρι σήμερα σε πάνω από 100 αυτοψίες , μακροσκοπικούς ελέγχους αλλά και πολλές εργαστηριακές αναλύσεις, (όπου χρειάζονταν), δεν βρέθηκε κανένα από όλα τα ύποπτα άτομα πλατάνου να φέρει την ασθένεια.

Θεωρούμε ότι κερδίσαμε τις πρώτες μάχες που δώσαμε, αλλά όχι τον πόλεμο. Λόγω της ιδιομορφίας της ασθένειας, των τρόπων διάδοσης, της μη πληροφόρησης και της άγνοιας του πραγματικού κινδύνου, που διατρέχει το δασικό περιβάλλον από αυτή, μας ανησυχεί ιδιαίτερα η πορεία της στον ελληνικό χώρο, όπου το είδος του πλατάνου, αποτελεί κυρίαρχο είδος με πολλές ωφέλειες.  

Zητάμε από όλους να συμμετάσχουν στην προσπάθεια, για τον περιορισμό και την εξάλειψη της ασθένειας του μεταχρωματικού έλκους, για να σώσουμε το είδος του πλατάνου, που στην Ελλάδα ειδικά, αναπτύσσεται και σχηματίζει αξιόλογες και χρήσιμες, για το περιβάλλον διαπλάσεις. Οι περιορισμοί και τα έκτακτα μέτρα που εφαρμόζονται, είναι απαραίτητα και έχουν σαν σκοπό μόνον, την προστασία του πλατάνου και κατ επέκταση του φυσικού περιβάλλοντος. 

Αλίμονο μας αν τώρα, που πρακτικά μπορούμε, αμελήσουμε. Ίσως λίγο αργότερα να είναι πολύ αργά. Ας φανταστούμε πως θα είναι χωρίς πλατάνια, ο πεζόδρομος της οδού Σαλώνων, η πλατεία Κεχαγιά και τα Ταμπάκικα , η πλατεία της Πολυδρόσου, του Αθ. Διάκου, της Επταλόφου, του Μαυρολιθαρίου, του Ελαιώνα, του Δροσοχωρίου, του Προσηλίου και άλλων χωριών μας.  

Το Δασαρχείο Αμφισσας σας παρακαλεί: Μην επεμβαίνετε με οποιονδήποτε τρόπο στα πλατάνια . Ακόμα και με το κόψιμο ενός μικρού κλαδιού, μπορεί να μεταφέρουμε την ασθένεια. Σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης π.χ. για λόγους ασφαλείας κ.λ.π., σε κοινόχρηστους χώρους, απευθυνθείτε στο Δήμο. Σε ιδιοκτησίες, απευθυνθείτε στο Δασαρχείο. Οι όποιες επεμβάσεις κρίνονται απαραίτητες να γίνουν, θα πραγματοποιηθούν με την άμεση επίβλεψη, των οργάνων του Δασαρχείου, και οπωσδήποτε με τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων πρόληψης. 

Ας βοηθήσουμε όλοι μαζί, υπηρεσίες, φορείς και απλοί πολίτες, ας πούμε όχι στην εξάπλωση της θανατηφόρου ασθένειας του μεταχρωματικού έλκους του πλατάνου, στη Φωκίδα για να μην επαληθευτεί η γνωστή ρήση του λαού μας… χαιρέτα μας τον πλάτανο…! κυριολεκτικά. ▣

┈┈┈┈┈┈

* Η Νικολέτα Τομαρά είναι Αναπλ. Δασάρχης Άμφισσας. Ο Κοσμάς Ιωάννου είναι στέλεχος της Διεύθυνσης Δασών Ν. Φωκίδας

Πηγή: https://www.fokidanews.gr/70960/ta-platania-tis-fokidas-ekpempoyn-sos/

Στα ψηλά βουνά

Ένα πρωινό αφήσαμε, το τότε, πολυάνθρωπο χωριό και μέσα σε τρεις ώρες, ποδαράτοι, φτάσαμε  στο   Λάκο,   στους   πρόποδες του βουνού. Υπάρχουν μεγάλες λάκες, πλούσια βοσκοτόπια, το μέρος είναι σπάνιο και το τοπίο αλπικό. Μόνο μερικοί θάμνοι υπάρχουν από παλαμονίδεςκαι λυκόλουρα. Εδώ ζουν μόνιμα το καλοκαίρι έξι - επτά τσοπάνηδες, σαν  ερημίτες, με τα  ισάριθμα   κοπάδια τους, τα λυκόσκυλα, τις στρούγκες και το κονάκι στη ρίζα μιας κυκλώπιας κοτρώνας. Χωθήκαμε μέσα στο καλύβι και τους περιμέναμε.   Κατά   το  μεσημεράκι βάλανε τα  πρόβατα  στο στάλο και ήρθαν οι ορεσίβιοι ένοικοι. Μεταξύ αυτών ήταν ο πατέρας μου και οι άλλοι όλοι συγγενείς και φίλοι. Τους είπαμε τα νέα από το καπετανοχώρι Αρτοτίνα και είπαν τα δικά τους ποιμενικού ενδιαφέροντος. Ήρθε το μεσημέρι και φάγαμε όλοι μαζί ό,τι υπήρχε μέσα στα σακούλια, λιτά και απλά. Τα ελλείποντα,   εδώ   που  βρισκόμαστε,  αναπληρώνει   η θεία χάρις.

Ξαπλώσαμε κατάχαμα ο ένας δίπλα στον άλλο, αλλά δεν κλείσαμε μάτι ούτε στιγμή. Ξαφνικά σηκώθηκε ο μπαρμπα Σπύρος, Μπενίρης το καλλιτεχνικό του, με το τσιμπούκι μονίμωςστο στόμα και βγήκε έξω, προφανώς να πάει προς νερού   του.   Αργούσε   όμως   να   γυρίσει,   γι’   αυτό   ο μπάρμπα Θόδωρος, Κούπας τα καλλιτεχνικό, ση-κώθηκε και κοίταζε έξω. Βλέπει «το δραπέτη» να κόβει βόλτες πέρα - δώθε, ψάχνοντας επίμονα σα να έχασε πολύτιμο θησαυρό και ψάχνει να τον βρεί. Τον φώναξε και ήρθε μέσα «Τι έχασες Σπύρο και ψάχνεις»; τον ρώτησαν. «Έχασα του τσ’ μπούκι μ’», μουρμούρισε, «μήπους του κρύψατ’ ισείς;» Το τσιμπούκι   όμως   το   είχε   στο   στόμα   ασυναίσθητα   και όμως το έψαχνε. Τότε τον ζυγώνει ο μπαρμπα - Θόδωρος του αφαιρεί το λιβανιστήρι, θυμίαμα του διαβόλου και του λέει: «Βρε κριμανταλά τούτου πούχεις στου στόμα τιειν’   ρακοβύζ’»;   γέλασε   κάθε   πικραμένος   με   την αφαιρεμάρα του αρειμάνιου καπνιστή, γέρο-μπάρμπα. Με κάτι τέτοια ψυχαγωγούνταν τότε ο κόσμοςτου μόχθου και του πόνου, της κάπας και της τσάπας. Μεγαλύτερες χαρές αποτελούσαν αγαθό εν ανεπαρκεία.

Το απόγευμα ξαπόστατοι, πήγαμε πιο πάνω σεμια δύσβατη χαράδρα, που αρχίζει από τον Αράπη (τοπωνύμιο) και πάει πάνω ψηλά. Εκεί υπάρχει χιόνι χρονικής, μέχρι που έρχεται το φρέσκο και σκεπάζει   το   παλιό.  Εδώ   μείναμε   κατάπληκτοι.  Εν μέσω καλοκαιριού, αντικρύσαμε εικόνες εαρινές. Λουλούδια παντός είδους χρώματος και μυρωδιάς, κυματίζουν στο λιγοστό χώμα περιμετρικά του χιονιού, σα να μας καλωσορίζουν στο άβατο τούτο μέρος. Βρισκόμαστε μπροστά σ’ ένα μικρό επίγειο παράδεισο, δε χορταίνουν τα μάτια να βλέπουν και ταρουθούνια να τραβούν μυρωδάτο αέρα. Τα γράφω αυτά για όσους δεν τα έχουν δει και κυρίως για επίδοξους μιμητές που είναι ερωτευμένοι με τη ζωή, το καθαρό φυσικό περιβάλλον και την άγρια παρθένα φύση. Αποζημιωμένοι καλά, γυρίσαμε το βράδυ στο κονάκι, κάτι βρήκαμε στα σακούλια και κοιμηθήκαμε για να ξυπνήσουμε πρωί.

Χαράματα! Πάμε για την ψηλότερη κορφή. Στο διάβα μας συναντήσαμε κάμποσα ρέματα με κρυσταλλένια, κατακάθαρα κρύα νέρα, που οδεύουν ασταμάτητα μέρα - νύχτα μέχρι να φτάσουν στη θάλασσα να ξαποστάσουν. Στα απάγκια του βουνού θαυμάσαμε κάτι αγέρωχα, υπεραιωνόβια μελόκεδρα, που σποραδικά ευδοκιμούν. Ανεβήκαμε πιο ψηλά και φτάσαμε στα βράχια. Μ’ αυτά που ακούμε δεν πιστεύουμε στα αυτιά μας. Δεξιά, αριστερά,  πέρα  και   δώθε   ακούγονται   συναυλίες. Είναι τα καλλικέλαδα πουλιά με πρωτοψάλτες σ’ αυτή τη χορωδία τις πλουμιστές, πανέμορφες, καμαρωτές πετροπέρδικες που αφθονούσαν   σ’  εκείνα  τα  μέρη. Βλέπετε   και   τα   πτερωτά έχουν το δικό τους τρόπο να εκπέμπουν ύμνους στο Δημιουργό. Είναι κάτι που αμελούν πολλές φορές οι αγνώμονες και φαντασμένοι άνθρωποι. Τώρα   αρχίζουν   τα δύσκολα,   γιατί   φτάσαμε πολύ ζαβά και απότομα. Αραιά και που κυλάνε πέτρες από πάνω. Κοιτάξαμε και βλέπομε ένα κοπαδάκι αγριόγιδα στα βράχια. Μόλις μας πήραν χαμπάρι, σήκωσαν το κεφάλι, Εντύπωση μας έκαναν τα ξύλα τους που ήταν γυρισμένα μπροστά, σαν αγκίστρια και όχι πίσω όπως σχεδόν σ’ όλα τα αιγοειδή.

Η φωτογραφία απεικονίζει στιγμές στις αρχές της δεκαετία του 1950. Αριστερά της φωτογραφίας εικονίζεται ο Νικ.Ιωαν. Μαυραγάνης και δεξιά ο Νικ. Αθ. Μαυραγάνης, ο τρίτος οδοιπόρος που απαθανάτισε τη στιγμή είναι ο Γιάννης Χρυσάλης, καθηγητής, εν συντάξει, σε Βρετανικό Πανεπιστήμιο ανιψιός του αείμνηστου Καλλίμαχου Γράτσου από αδερφή.

Εδώ στα ψηλά μόνα αυτά, γύπες και σταυραετοί κατοικούν. Τον τελευταίο καιρό μόνο ελάχιστες πέρδικες απομένουν μάρτυρες παλαιών μεγαλείων.Όλα τ’ άλλα τά ’φαγε το σκοτάδι, τά ’φαγε ο αδηφάγος σύγχρονος πολιτισμός. Ύστερα από τρεις ώρες, ασθμαίμοντες, φτάσαμε στην πολυπόθητη κορφή, όμως, δεύτεροι και καταϊδρωμένοι, γιατί μας πρόλαβε ένας κατακόκκινος αυγουστιάτικος ήλιος. Αυτός, έχει το προνόμιο, τις ψηλότρες κορφές να τις πρωτοχαιρετίζει. Ακουμπάμε, ήδη, την ψηλότερη   κορφή   των Βαρδουσίων, ένα από τα ψηλότερα βουνά της πατρίδας. Εξαϋλωμένοι και ανάλαφροι, αναπνέουμε κατακάθαρο αέρα και απολαμβάναμε το μεγαλείοτης κτίσης. Οι εικόνες απ’ εδώ είναι απείρου κάλλους. Φθιώτιδα, Θεσσαλία, Αράκυνθος απλώνονται μπροστά μας. Στη τσιμεντομολύβδινη   στήλη,   που   φαίνεται,αναγράφεται το υψόμετρο 2.490 μ. Τη στήλη αυτή έστησε, το 1950, η Τοπογραφική Υπηρεσία Στρατού. Η ανάβαση, όπως σας ξαναείπα, ήταν δύσκολη, η κατάβαση ακόμα πιο δύσκολη και επικίνδυνη, γιατί η βαρύτητα σε σπρώχνει στο γκρεμό. Αν τα πόδια ακολουθούσαν την επιθυμία (το πνεύμα πρόθυμοη σάρκα αδρανής) θα επαναλάμβανα αυτό το θεσπέσιο οδοιπορικό προς τα αθάνατα ψηλά βουνά, φυσικά μνημεία της θείας φύσης.

Γυρίσαμε στις στάνες, παρακαλέσαμε το μπαρμπα - Σπύρο να πει το τραγουδάκι που ήξερε και ταίριαζε στην ηλικία του. Έβγαλε το τσιμπούκι απ’ τοστόμα και άρχισε: Πόσα χρόνια πέρασα κι άσπρισα και γέρασα πάνω στα ψηλώματα βόσκοντας τα πρόβατα τι κορφές επάτησα και νυχτοπερπάτησα.  Αποχαιρετήσαμε τους συμπαθέστατους εξοχίτες, που έχουν στήσει το θρόνο τους στα ψηλά και κυβερνούν με αγάπη το λαό τους. Κυβερνούν το κοπάδι και το πάνε στη βοσκή. Δεν υπάρχουν πλέον στη ζωή, απεδήμησαν εις αιωνίας μονάς, πλην ενός που αγγίζει τα 100. Του εύχομαι να τα ξεπεράσει. Το ειδύλλιο τελείωσε και γυρίσαμε στο όμορφο χωριό, υποσχόμενοι να το επαναλάβουμε, αλλά...δεν κατέστη δυνατόν. 

Νικ. Αθ. Μαυραγάνης 

Αύγουστος 2010 

Ευηνοχώρι Μεσολογγίου 

Πηγή: Εφημερίδα ΑΡΤΟΤΙΝΑ AΦ101 • Σεπ-Οκτ-Νοε 2010